Borne

Registers voor dopen, trouwen en begraven

De gemeente Borne, zoals deze tot de gemeentelijke herindeling van 2002 bestond, werd gevormd door het voormalige Richterambt Borne. Het bestond uit de buurschappen Bornerbroek, Hertme en Zenderen en het Dorp Borne.
De bevolking van Borne was na de Reformatie grotendeels katholiek gebleven. Toch konden zij hun godsdienst niet openlijk belijden. Zij kerkten in een schuilkerk bij 't Groothuis  in Hertme. In Borne was dit niet mogelijk. Meerdere malen vond de dienst plaats in boerenhuizen, wanneer tijdelijk de kerk in Hertme gesloten werd.

“1773 den 3 Mey zijn er door de Landdrost (van Twenthe) 6 kerken te gelijk gesloten als Rossum, Oldensael, Borne, Delden, Enschede om reden, dat er enige mensen onder den dienst buijten de selve sullen bevonden sijn, en dus aanstotelijkheid sullen gegeven hebben” De pastoor moest voor dit vergrijp een boete van “100 daaler aan den Drost van Twenthe betalen” alsmede “50 gulden aan den armen”  Om een herhaling van deze ergernis te voorkomen moest “het kerkhuijs met een planken schutting ter hooget van 7 voeten omtrokken worden.”

In 1786 kregen de katholieken in het dorp Borne hun eigen kerk. Ook toen nog mocht de ingang vanaf de weg niet zichtbaar zijn.

Rond 1800 was de verdeling van de bevolking naar kerkgenootschap van het dorp Borne als volgt:

In 1809 kregen de overige kerkgenootschappen van koning Lodewijk Bonaparte dezelfde rechten als de Gereformeerden hadden.

Van het Richterambt Borne zijn de volgende DTB-boeken bewaard gebleven.

Hervormd

Doopboek NH, jan.1728 - 4 juni 1812
Dit doopboek is tot 1760 geschreven in oud schrift. Het is daardoor moeilijk leesbaar.
Dankzij Conny van de Vijver is het tenslotte toch getranscribeerd.

Doopsgezind

Geboorteregister Doopsgezind, 26 nov.1735 - 5 juni 1811
Geboorteboek Doopsgezind, 26 nov.1735 - 18 mei 1813
Overlijdensboek Doopsgezind, 26 dec.1814 - 12 okt.1876
Doopboek Doopsgezind, 29 mei 1814 - 18 april 1841 (1842)
Te Borne kerkten de Doopsgezinden van Borne en omgeving, waaronder tot 1781 ten dele ook die van Goor.

Rooms Katholiek

Doopboek RK Statie Borne, 1 juli 1709 - 16 febr.1754
Doopboek RK Statie Borne, 15 jan.1754 - 30 jan.1812
Trouwboek RK Statie Borne, 21 april 1724 - 11 dec.1812
Trouwboek RK Statie Hertme, 18 febr.1754 - 1776 en 1787-1813
Doopboek RK Statie Bornerbroek, 4 juli 1799 - 22 sept.1812
Doopboek RK Statie Hertme, 3 febr.1787 - 15 jan.1812

Het trouwboek van de statie Borne van 1754  tot 1776  is voortgezet als trouwboek van de statie Hertme.
Er zijn hiaten van 1713  tot 1724 en van 1754 tot 1777.
De statie Bornerbroek is opgericht in 1803.  Reeds vanaf 1799 is er voor Bornerbroek een afzonderlijk doopboek bijgehouden.
De statie Hertme, ook wel 'de Kolk' genoemd, is opgericht in 1787. De registers bevatten inschrijvingen van de buurschappen Hertme en Zenderen.

Gericht

Ondertrouw-Trouwboek Gericht, 17 juni 1795 - 30 maart 1811
Register van Trouwakten Gericht betreffende nr.63, okt.1803 - maart 1811
Register van aangegeven lijken, 7 jan.1806 - 24 dec.1811

Tot 1795 was men verplicht in de Gereformeerde kerk te trouwen. Anders was het huwelijk niet rechtsgeldig.
Daarna werd de bepaling van kracht, dat bij ieder huwelijk een verplichte burgerlijke sluiting voor het gericht moest plaats vinden. Pas daarna kon in de kerk getrouwd worden.

In 1806 werd het verplicht om overlijden aan te geven. Vóór die tijd hield de koster wel een begraafboekje bij.
Dat was echter alleen een financiële verantwoording van de gemaakte kosten en de betaling ervan.
De meeste begraafboeken in deze regio zijn verloren gegaan.

Van de bovengenoemde DTB-boeken zijn verschillende indexen en familie-reconstructies gemaakt.
U kunt deze vinden op:

Marieken Scholten-Sijses

Basis_document

lookCreative Commons License
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.